EEN WEBSITE VOOR HET NAGESLACHT

Als het waar is dat de mensheid enige voortgang boekt - zeg maar: in de gemiddelde levensvreugde van de gemiddelde mens - dan is dat te danken aan kennistoename. We kunnen ook zeggen: aan een afname van bijgeloof, onwetendheid en gedicteerde berusting op basis van welke ideologie ook. De kennis heeft betrekking op primaire behoeften, zoals voedsel, veiligheid, gezondheid en sociale harmonie, en vervolgens op persoonlijke ambities en talenten. De mens die het beste uit zichzelf haalt, draagt optimaal bij aan het niveau van zijn sociale groep en van de mensheid in het algemeen. De groep en het individu profiteren daar beide van. In die zin is vooruitgang van de mensheid mogelijk en een doel om naar te streven, zonder dat dit nu meteen een plicht is. Het is een keuze. Die actieve opstelling heeft ons aspirientjes, kleurentelevisie en de ontdekking van het higgs-deeltje opgeleverd.

Tot de uitvinding van het schrift

Zo bezien draait alles om de verwerving, overdracht en cumulatie van relevante kennis. En omdat we niet altijd van tevoren weten wat relevant is, kunnen we dit woord wel weglaten. Het verzamelen en doorgeven van kennis - tot ieders nut, dus ongecensureerd - is datgene waardoor de historische mens zich onderscheidt van het dier. In het doorgeven van instinctieve, genetische kennis is de mens zelf een dier, en daar hoeven we ons niet voor te schamen. De evolutie van miljoenen jaren resulteerde in twee menstypen van slechts enkele tienduizenden jaren geleden: de Neanderthaler en daarna de Cro Magnon. Zij beheersten het vuur en gebruikten werktuigen. Nog belangrijker was de overgang van jagen en verzamelen naar het houden van vee, het bewerken van akkers en het inrichten van vaste woonplaatsen - minder dan tienduizend jaar geleden. Toen was het nog maar een stapje naar de notatie van bezittingen en van zeggenschap: het schrift.

Geschreven teksten

De geschiedenis van het schrift zal bekend zijn. Nadat rollen van papyrus en codexen van perkament eeuwenlang het beeld hadden bepaald, zorgde de uitvinding van de boekdrukkunst (met losse letters) in de 15de eeuw voor een revolutie: boeken kwamen in een grote oplage, dus voor een betaalbare prijs op de markt. Dit is natuurlijk een geleidelijk proces van eeuwen geweest, maar toch: gedrukte kennis kwam ter beschikking van iedereen. Niet toevallig zo ongeveer vanaf diezelfde tijd verloor de religie hier in het westen haar monopolie als kennisbron, en vervolgens ook haar geloofwaardigheid.

socrates
plato
hadrianus HOME naar WAAROM volgende blz.